Proces rozwodowy jest jednym z nielicznych postępowań w którym poza rozpoznaniem jego istoty, a więc ustaleniem czy zaistniały przesłanki warunkujące rozwód, sąd zobowiązany jest zbadać i orzec w przedmiocie innych spraw, jak np. w zakresie opieki nad dziećmi, ustalenia obowiązku alimentacyjnego czy władzy rodzicielskiej. Poza wskazanymi powyżej obligatoryjnymi elementami wyroku rozwodowego, w orzeczeniu tym mogą znaleźć się także rozstrzygnięcia w zakresie innych kwestii, które łączą małżonków, pod warunkiem jednak, że zostało w tym przedmiocie zgłoszone stosowne żądanie i że występują okoliczności uzasadniające wyrokowanie w tym zakresie, jak np. orzeczenie o eksmisji jednego z małżonków.

Zgodnie z regulacjami zawartymi w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, sąd w wyroku rozwodowym zobowiązany jest orzec o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania małżonków, jeżeli małżonkowie nadal ze sobą zamieszkują i mają zamiar jeszcze wspólnie ze sobą mieszkać jakiś czas po rozwodzie, co zazwyczaj ma miejsce do czasu podziału wspólnego majątku, i w tym przypadku małżonkowie nie muszą składać dodatkowych wniosków czy żądań w tym zakresie, gdyż sąd z urzędu musi rozstrzygnąć tę kwestię. Strony mogą jedynie wnioskować w jaki sposób korzystanie ze wspólnego mieszkania miałoby wyglądać. Jeśli natomiast jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie stron ze sobą po orzeczeniu wyroku rozwodowego, wówczas sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka.

Orzeczenie eksmisji przez sąd w wyroku rozwodowym jest zatem możliwe, gdy rażąco naganne postępowanie jednego z małżonków uniemożliwia dalsze wspólne zamieszkiwanie stron ze sobą, pamiętać jednak należy, iż małżonek wnoszący o eksmisję musi owe rażące naganne zachowanie współmałżonka udowodnić. W doktrynie przyjmuje się, iż rażąco naganne postępowanie ma miejsce zwłaszcza wtedy, gdy małżonek stale nadużywa alkoholu, wywołuje awantury i dopuszcza się aktów przemocy stanowiących zagrożenie dla życia, zdrowia lub spokoju drugiego małżonka i innych członków rodziny, zwłaszcza małoletnich dzieci.

Istotne jest, że w przypadku stosowania przemocy, jeśli uprzednio toczyło się postępowanie karne przeciwko małżonkowi, który ma zostać eksmitowany, sąd prowadzący postępowanie rozwodowe jest związany wyrokiem sądu karnego, co potwierdza wyrok wydany przez Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny, z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt: I ACa 1342/13, w którym Sąd stwierdził, iż: „wyroki skazujące pozwanego za przestępstwa znęcania się nad powódką, które objęły okres w którym postępować zaczął rozkład pożycia małżeńskiego stron, a którego przyczyną była postawa pozwanego wobec powódki mają charakter wiążący dla sądu rozstrzygającego, w sprawie rozwodowej, żądanie powódki eksmisji pozwanego z lokalu mieszkalnego zajmowanego przez strony (…)”.

Ponadto, zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, I Wydział Cywilny, z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt: I ACa 538/14: „Za rażąco naganne w rozumieniu art. 58 § 2 KRO może być także uznane zachowanie takiego małżonka, który dopuścił się wobec domowników czynów wypełniających znamiona strony przedmiotowej przestępstwa, ale nie popełnił przestępstwa z uwagi na stwierdzoną niepoczytalność”, a więc orzeczenie eksmisji małżonka jest możliwe także wtedy, gdy jego naganne zachowanie wynika z choroby psychicznej i pomimo faktu, że małżonek poddał się leczeniu, gdyż jak słusznie zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 sierpnia 1998 r., sygn. akt: II CKN 329/98, eksmisja małżonka w wyroku rozwodowym może nastąpić również wówczas, „gdy rażąco naganne zachowanie się małżonka wobec drugiego małżonka, uniemożliwiające dalsze wspólne zamieszkiwanie rozwiedzionych małżonków, wprawdzie już ustało, jednak w dalszym ciągu istnieje zagrożenie wystąpienia takiego zachowania (…)”.

W przypadku uznania, iż wniosek o eksmisję jest uzasadniony, sąd orzeka eksmisję, jeśli zaś dojdzie do przekonania, że nie ma podstaw do jego uwzględnienia, wówczas wniosek zostaje oddalony. Żądanie orzeczenia eksmisji w procesie rozwodowym jest możliwe w zasadzie z każdego wspólnie zajmowanego przez małżonków mieszkania, chyba że eksmisja pozostawałaby w sprzeczności z innymi obowiązującymi przepisami. Orzeczenie eksmisji z mieszkania jest zatem dopuszczalne, gdy mieszkanie stanowi przedmiot prawa podmiotowego, rzeczowego albo obligacyjnego, przysługującego wspólnie obojgu małżonkom, a także wtedy, gdy są oni współposiadaczami takiego mieszkania.

Istotne jednak jest, iż nie można orzec eksmisji małżonka z mieszkania które zostało mu przydzielone jako mieszkanie funkcyjne w związku z wykonywaniem przez niego funkcji uzasadniającej zajmowanie takiego mieszkania, a więc np. mieszkania przydzielonego jako funkcjonariuszowi Policji albo funkcjonariuszowi służby więziennej. Ponadto, w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt.: III CZP 73/08, Sąd stwierdził, iż: „W wyroku orzekającym rozwód nie można też orzec eksmisji małżonka, któremu przysługuje lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, stanowiące jego majątek osobisty”.

W wytycznych Sądu Najwyższego z 1978 r., wskazano natomiast, iż małżonek, w stosunku do którego prawomocnie orzeczono eksmisję, traci przysługujące mu dotychczas prawo zamieszkiwania we wspólnym mieszkaniu, nie traci natomiast przysługującego wspólnie obojgu małżonkom prawa podmiotowego względem tego mieszkania, w szczególności gdy jest ono odrębnym przedmiotem własności albo przedmiotem spółdzielczego prawa do lokalu. Prawo do mieszkania może więc być później objęte postępowaniem o podział majątku wspólnego, przy czym fakt orzeczenia eksmisji, nie przesądza o wyniku takiego podziału.

W jakim przypadku można eksmitować małżonka podczas rozwodu?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *