W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 zdanie 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: „§ 1. W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka”. Zgodnie z § 2 w/w artykułu: „Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków”. Są to obligatoryjne elementy wyroku rozwodowego.

Natomiast, jak stanowi art. 58 § 2 zdanie 2 „W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka”. Kolokwialnie oznacza to rozwód z eksmisją.

Przesłanki do orzeczenie eksmisji w wyroku rozwodowym zostały wskazane m.in. w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2006 roku, w sprawie o sygn. akt: I CSK 190/06, że: „określając zakres kognicji sądu rozwodowego i podstawę do orzekania w zakresie stosunków między małżonkami, ustawodawca musiał uwzględnić szczególny rodzaj więzi istniejących w stosunkach między małżonkami. Wynika on ze splotu relacji między małżonkami o charakterze osobistym i majątkowym, w tym zasad odnoszących się do współwłasności łącznej majątku wspólnego małżonków. Wzgląd na interes rodziny i potrzebę udzielenia ochrony małżonkowi, któremu druga strona uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie swoim rażąco nagannym postępowaniem, może wówczas przemawiać za ograniczeniem prawa majątkowego uprawniającego drugiego z małżonków do korzystania z mieszkania, przy zastosowaniu art. 58 § 2 KRO. Ten rodzaj więzi między małżonkami ustaje w przypadku rozwiązania małżeństwa przez rozwód”. W praktyce ma to miejsce przeważnie w przypadku nadużywania alkoholu lub środków odurzających oraz przemocy fizycznej, psychicznej, emocjonalnej i seksualnej.

Należy wskazać, że wyrażenie „rażąco naganne zachowanie się” trzeba odnosić do drugiego małżonka, ale również do małoletnich dzieci. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1997 roku, w sprawie o sygn. akt: I CKN 329/97: „o zasadności zadania eksmisji małżonka na podstawie art. 58 § 2 zd. 2 KRO rozstrzyga nie tylko ocena stopnia naganności jego zachowanie się wobec drugiego z małżonków ale także wobec małoletnich dzieci, nad którymi władze rodzicielska powierza sąd drugiemu z małżonków”.

Jak trafnie zostało wskazane w komentarzu pod red. J. Ignaczewskiego, że: „Nie jest dopuszczalne orzeczenie eksmisji małżonka z mieszkania, do którego prawo wchodzi wyłącznie w skład jego majątku osobistego. Nie można również orzec eksmisji małżonka z mieszkania przydzielonego mu w związku z wykonywaniem zawodu (np. w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego)”. Zostało to również podkreślone w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 2008 roku, w sprawie o sygn. akt: III CZP 73/08: „w wyroku orzekającym rozwód nie można orzec eksmisji małżonka, któremu przysługuje lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, stanowiące jego majątek osobisty (art. 58 § 2 KRO)”.

Należy również wskazać, że przy orzeczeniu eksmisji pozostaje bez znaczenia tytuł prawny do lokalu mieszkalnego. Jak słusznie zostało wskazane w komentarzu pod red. K. Gromek: „przepis art. 58 § 2 KRO wyraża zasadę prymatu dóbr osobistych, którym w razie zagrożenia muszą ustąpić dobra majątkowe, dlatego po ustaleniu, że pozwany ponosi odpowiedzialność za swoje postępowanie, dopuszczalne było orzeczenie eksmisji małżonka, mimo że przysługują mu równe prawa (w tym wypadku spółdzielcze) do lokalu”. Zatem dopuszczalna jest eksmisja m.in. z lokalu, który posiada księgę wieczystą oraz ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.

Okoliczność faktyczna, że małżonek opuścił lokal mieszkalny pozostaje bez znaczenia dla orzeczenia eksmisji w wyroku rozwodowym, jeżeli ponownie wrócił do zamieszkiwania w nim. Zaprezentowane twierdzenie znalazło potwierdzenie w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1999 roku, w sprawie o sygn. akt: III CZP 18/99, w którym trafnie zostało napisane, że: „Możliwe jest, na żądanie jednego z byłych małżonków, orzeczenie eksmisji drugiego z nich z mieszkania stanowiącego przedmiot wspólnego lokatorskiego prawa spółdzielczego, jeżeli drugi małżonek, w stosunku do którego w wyroku rozwodowym orzeczono eksmisję, mieszkanie to opuścił, a następnie ponownie je zajął”.

W tym miejscu należy wskazać, że jeżeli jeden z małżonków opuścił lokal mieszkalny z uwagi na dobro małoletnich dzieci lub swoje wobec nadmiernych trudności, które nastręczał drugi małżonek, zgodnie z wszech miar słusznym poglądem doktryny oraz judykatury, ta sytuacja nie jest uważana za opuszczenie lokalu mieszkalnego. Znajduje to potwierdzenie w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 1998 roku, w sprawie o sygn. akt: I CKN 24/98, w którym zostało napisane, że: „Opuszczenie przez powódkę mieszkania (domu) przed wszczęciem procesu rozwodowego wskutek jej troski o prawidłowy rozwój dzieci przebywających w atmosferze narastających konfliktów między stronami, wywołanych m.in. wprowadzeniem przez pozwanego do tego mieszkania obcego mężczyzny, nie uzasadnia twierdzenia, iż przestała ona zajmować – w rozumieniu art. 58 § 2 KRO – wspólne mieszkanie”.

Ponadto, wniosek o orzeczenie eksmisji może złożyć zarówno Strona Powodowa, jak i Strona Pozwana. Przedmiotowy wniosek może zostać złożony na etapie składania powództwa, odpowiedzi na pozew, w piśmie procesowym w toku postepowania oraz ustnie do protokołu rozprawy.

Podkreślenia wymaga, że orzeczenie eksmisji nie oznacza przyznania mieszkania stronie, która nadal zamieszkuje w spornym mieszkaniu. Odrębnie należy wniosek o podział majątku wspólnego.

Zatem skutkiem prawomocnego orzeczenia eksmisji nie jest utrata prawa własności lub innego prawa do lokalu lecz utrata prawa do zamieszkiwania w mieszkaniu przez małżonka, wobec którego orzeczono eksmisję. W momencie uprawomocnienia się orzeczenia prawo do zamieszkiwaniu w spornym lokalu mieszkalnym będzie miał tylko i wyłącznie drugi małżonek.

Rozwód z eksmisja

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *