Mówiąc o przemocy w rodzinie pierwsza na myśl nasuwa się przemoc fizyczna, polegająca na stosowaniu rękoczynów przez współmałżonka, która na ciele ofiary pozostawia widoczne ślady, nie ma więc wówczas wątpliwości, że do przemocy faktycznie dochodzi. Jednakże niemniej dotkliwa, choć zwykle nie widoczna na pierwszy rzut oka, jest przemoc psychiczna, która może przybierać różną formę i dotyczyć różnych sfer. Od kilku lat szczególną uwagę zwraca się na tzw. przemoc ekonomiczną, która jest właśnie rodzajem przemocy psychicznej, bo choć przepisy jej nie definiują, to stanowi ona zjawisko coraz częściej występujące.

Przez przemoc ekonomiczną rozumieć należy zachowanie małżonka mające na celu uzyskanie kontroli nad współmałżonkiem w zakresie nabywania przez niego i korzystania z posiadanych przez rodzinę zasobów ekonomicznych, a więc np. pieniędzy czy innych wartości materialnych. Pod wskazanym pojęciem kryje się więc szereg zachowań, których celem jest kontrola i dominacja partnera, zaś pieniądz stanowi źródło władzy takiej osoby, dzięki któremu może nadzorować i wymuszać na partnerze określone zachowanie.

Przemoc ekonomiczna bardzo często polega więc na ograniczeniu współmałżonkowi dostępu do konta bankowego, przekazywaniu mu tylko określonych kwot i ścisła kontrola wydatkowanych środków, bądź podejmowaniu działań przez które małżonek nie może podjąć pracy lub traci pracę dotychczasową. W praktyce wskazuje się ponadto, że do przemocy ekonomicznej dochodzi również wtedy, gdy małżonek kontroluje dostęp do opieki zdrowotnej, zatrudnienia i edukacji współmałżonka, jak również gdy wyłącza go z podejmowania decyzji finansowych, niszczy jego rzeczy osobiste lub stanowiące współwłasność małżonków, zbywa majątek wspólny bez wiedzy partnera, zaciąga zobowiązania finansowe bez wiedzy współmałżonka, nie wypełnia obowiązku alimentacyjnego, bądź wymusza dostęp do konta bankowego partnera.

Pamiętać oczywiście należy, że wymienione powyżej zachowania nie stanowią katalogu zamkniętego i nie wyczerpują wszystkich zachowań, które określić można mianem przemocy ekonomicznej. Celem przemocy ekonomicznej jest z kolei uzależnienie partnera od swoich dochodów i majątku, gdyż w razie nieposłuszeństwa sprawca nie przekaże środków finansowych koniecznych do utrzymania rodziny, co oczywiście może skutkować u małżonka będącego ofiarą powstaniem nerwicy, depresji, a nawet zaburzeń psychicznych.

Zobacz także:

Jak wygląda pierwsza rozprawa w sprawie o rozwód z orzeczeniem o winie?

Czy w przypadku zdrady sąd podczas rozwodu zawsze orzeknie winę małżonka który zdradził?

Przemoc ekonomiczna może być stosowana zarówno przez męża, jak i przez żonę, jeśli zaś doprowadziła ona do rozkładu pożycia małżonków, wówczas stanowić może przesłankę orzeczenia winy małżonka w wyroku rozwodowym. W sytuacji więc, gdy małżonek będący ofiarą przemocy ekonomicznej żąda orzeczenia rozwodu z wyłącznej winy współmałżonka, istotne jest, aby w toku postępowania rozwodowego został wykazany nie tylko sam fakt stosowania przemocy ekonomicznej, lecz przede wszystkim, że właśnie to zachowanie współmałżonka, a więc przemoc ekonomiczna, doprowadziło do ustania łączących małżonków więzi.

Na temat przemocy ekonomicznej wypowiedział się również Sąd Najwyższy, który w wyroku z dnia 28 stycznia 2004 r., sygn. akt: IV CK 406/02, wskazał, że „za zawinione, na gruncie przepisów rozwodowych, uznaje się działania lub zaniechania małżonka będące wyrazem jego woli, które stanowią naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa małżeńskiego (art. 23 KRO, art. 24 KRO, art. 27 KRO) lub zasad współżycia społecznego i prowadzą do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia. Nie jest przy tym konieczne, dla przypisania małżonkowi winy, objęcie jego zamiarem spowodowania, poprzez określone działania lub zaniechania, rozkładu pożycia prowadzącego w ostatecznym rezultacie do rozwodu. Wystarczy możliwość przewidywania znaczenia i skutków takiego działania lub zaniechania”.

Przypomnijmy, powołany przez Sąd art. 27 KRO stanowi, iż oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Przemoc ekonomiczna z całą pewnością godzi więc w powołane uregulowanie, zatem możliwe jest przypisanie winy w rozkładzie pożycia małżonkowi, który przemocy się dopuszcza. Zauważyć ponadto należy, iż wyrok rozwodowy zawierający orzeczenie o winie ma zasadniczy wpływ na zakres późniejszego obowiązku alimentacyjnego pomiędzy byłymi małżonkami, warto zatem czasem powalczyć o orzeczenie o winie.

Odsłuchaj wywiad w Polskim Radiu Czwórka – Adwokat Jacek Sosnowski

PRZEMOC EKONOMICZNA -POLSKIE RADIO CZWÓRKA ( od 10 min nagrania)

Przemoc ekonomiczna. Co to jest i czy może być przesłanką rozwodu?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *