Zasada w polskim systemie prawnym w przedmiocie udziałów w majątku wspólnym została wyrażona w artykule 43 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Niniejsza zasada dotyczy zarówno ustawowego, jak i umownego ustroju majątkowego, chyba że umowa majątkowa małżeńska stanowi inaczej.

 W tym miejscu należy wskazać, jak stanowi art. 43 § 2 k.r. i o., że „z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku”. Powyższe dotyczy nierównych udziałów w całym majątku wspólnym, a nie w jego poszczególnych składnikach.

Podkreślenia wymaga, że na podstawie przedmiotowego artykułu możliwy jest podział majątku wspólnego 100 % do 0%.

Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby taki nietypowy podział majątku był możliwy? Należy spełnić 2 przesłanki łącznie. Po pierwsze koniczne jest zaistnienie „ważnych powodów”, a po drugie sąd będzie badał „stopień przyczynienia się”.

W doktrynie oraz judykaturze wskazuje się, że za „ważne powody” można uznać np. porzucenie rodziny, nieetyczne zachowania sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1974 roku, w sprawie o sygn. akt: III CRN 190/74, że: „przy ocenie istnienia „ważnych powodów” w rozumieniu art. 43 KRO należy mieć na względzie całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli”.

Natomiast co do stopnia przyczynienia się, w pierwszej kolejności należy wskazać art. 43 § 3, który stanowi, że: „Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym”.

 Warto zwrócić uwagę na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 1973 roku, w sprawie o sygn. akt: „III CRN 227/73, że: „art. 43 § 2 KRO może mieć zastosowanie nie w każdym wypadku faktycznej nierówności przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego, lecz tylko w tych wypadkach, gdy małżonek, przeciwko któremu skierowane jest żądanie ustalenia nierównego udziału, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczynia się do powstania dorobku stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych”.

Ponadto należy wskazać, że zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1972 roku, w sprawie o sygn. akt: „jeżeli małżonek w sposób rażący lub uporczywy, mimo posiadanych sił oraz możliwości zarobkowych, nie przyczynia się odpowiednio do tych możliwości do powstania majątku wspólnego, drugi małżonek może żądać, aby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z małżonków przyczynił się do powstania tego majątku”.

Należy również wskazać, że żądanie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym małżonków powinno zostać zgłoszone w postępowaniu przed sądem I instancji. Niedopuszczalne jest zgłoszenia przedmiotowego żądania w postępowaniu przed sądem II instancji oraz po prawomocnym podziale majątku wspólnego.

Zgodnie z wszech miar słusznym poglądem doktryny i judykatury, żądanie ustalenia nierównych udziałów nie ulega przedawnieniu.

Podział majątku w nierównych udziałach

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *