Polskie prawo przewiduje, iż rozwiązanie małżeństwa przez rozwód możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Sąd badając konkretną sprawę ma na uwadze, czy istnieje realna szansa utrzymania małżeństwa, a po pozytywnych prognozach może skierować sprawę do postępowania mediacyjnego celem pojednania stron.

            W sprawach o rozwód postępowanie dowodowe w większości przypadków jest bardzo skomplikowane, a nadto obarczone dużym ryzykiem. Jego przeprowadzenie ma na celu w szczególności ustalenie okoliczności faktycznych dotyczących powodów rozkładu pożycia małżeńskiego, określeniu ewentualnej winy, jak również okoliczności dotyczących małoletnich dzieci stron i ich sytuacji, a w razie uznania powództwa przez drugą stronę, również przyczyn, które skłoniły do tego drugą stronę. W sytuacji jednak, gdy strona pozwana uznaje żądanie zawarte w pozwie, zarówno co do samego rozwodu, jaki ewentualnej winy, a małżonkowie nie posiadają wspólnych małoletnich dzieci, sąd z urzędu może ograniczyć postępowanie dowodowe jedynie do przesłuchania stron. W przeciwnym wypadku, gdy wyrażenie zgody na rozwód nie łączy się z uznaniem powództwa, sąd ma obowiązek zastosować ogólne zasady postępowania dowodowego, tj. przeprowadzić pełne i dokładne postępowanie dowodowe. Dlatego też, ogromne znaczenie przy tego typu sprawach ma zgodne stanowisko stron, bowiem może to znacznie przyśpieszyć postępowanie i zmniejszyć jego koszty, a przede wszystkim zaoszczędzić stronom stresu i nieprzyjemnych sytuacji.

            Pamiętać należy, że przedmiotem dowodu muszą być fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem za dowód należy traktować taki nośnik informacji, którzy w mniejszym bądź w większym stopniu może przyczynić się do końcowego rozstrzygnięcia. Fakty przedstawiane przez strony w toku postępowania mają charakter twierdzeń, których prawdziwość weryfikowana jest przez sąd w toku postępowania dowodowego.

Zobacz także:

Czy warto walczyć o rozwód z orzekaniem o winie gdy są ku temu przesłanki

Podział majątku w sprawie o rozwód a podział majątku po uzyskaniu rozwodu

            Zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego strony mogą powoływać dowody zarówno w piśmie procesowym (np. w pozwie, w odpowiedzi na pozew), ale również podczas rozprawy, zgłaszając wniosek do protokołu. Wniosek taki powinien wskazywać rodzaj dowodu oraz okoliczność, jaka ma zostać udowodniona w związku z jego przeprowadzeniem.

            Zgodnie z art. 309 k.p.c. przyjąć należy, że katalog środków dowodowych przewidziany w kodeksie postępowania cywilnego nie jest zamknięty, co otwiera drogę do korzystania w postępowaniu cywilnym z wszelkich dalszych zdobyczy wiedzy i techniki, również w postępowaniu rozwodowym. Do najważniejszych i najczęściej wykorzystywanych w praktyce sądowej dowodów w sprawach rozwodowych należą:

przesłuchanie stron – w sprawach o rozwód dowód z przesłuchania stron odgrywa szczególną rolę, ponieważ z reguły to strony są najlepszym źródłem informacji o istniejących problemach oraz powodach rozstania. Dlatego też dowód ten w przedmiotowych sprawach ma charakter obligatoryjny i jest przeprowadzany przez sąd z urzędu. Pamiętajmy jednak, że sąd ma obowiązek ustalić także pobudki, jakimi kierowała się strona, która wyraziła zgodę na rozwód. Jeżeli sąd stwierdzi, iż pobudki takie nie zasługują na uwzględnienie, to zobligowany jest dopuścić także inne środki dowodowe.

przesłuchanie świadków – traktowane jest jako jedno z głównych i często najważniejszych dowodów osobowym. Zeznania świadków dostarczają sądowi informacji na większość okoliczności w sprawie, a ponadto ich wiedza w sprawie oraz ich własna ocena sprawy, wpływa w konsekwencji również na końcową ocenę sądu. Bardzo często w praktyce przyjmuje się, iż im większa liczba powołanych świadków tym lepsza pozycja procesowa strony, oczywiście w sytuacji, gdy świadkowie posiadają istotne informacje w sprawie. Przy tym źródle dowodowym należy mieć również na uwadze, iż niedopuszczalne jest powołanie świadka małoletniego, który nie ukończył jeszcze 13 roku życia, jak również zstępnego strony, który nie ukończył 17 lat. Ponadto świadkiem nie może być osoba, która nie jest zdolna do prawidłowego postrzegania oraz komunikowania się, jak również osoba zobowiązana do zachowania tajemnicy państwowej lub zawodowej, co do informacji zdobytych w trakcie wypełniania swoich obowiązków służbowych, np. lekarz, duchowny, dziennikarz. Powyższe ograniczenie trzeba jednak odróżnić od prawa do odmowy składania zeznań, na które to prawo może powołać się z kolei wstępny, zstępny, rodzeństwo stron (również przyrodniemu, czyli mającemu wspólnego tylko ojca lub matkę), jak i również niektórzy powinowaci w linii prostej i bocznej, np. macocha, ojczym, zięć, synowa, szwagier, itp. W niektórych okolicznościach przysługuje świadkom również prawo odmowy odpowiedzi na poszczególne pytania, jeżeli zeznanie mogłoby narazić jego lub jego bliskich na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową albo jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej. Pamiętać należy, że świadek ma obowiązek stawić się na wezwanie sądu nawet wówczas, gdy nie ma wiadomości co do okoliczności sprawy albo zamierza skorzystać z prawa do odmowy zeznań. Za nieusprawiedliwione niestawiennictwo sąd może ukarać go grzywną, a w razie ponownego niestawiennictwa może zarządzić jego przymusowe doprowadzenie.

dokumenty prywatne – dokument prywatny jest dowodem tego, że osoba która go podpisała złożyła oświadczenie takiej treści. W praktyce większość dokumentów prywatnych, sporządzonych zgodnie z prawem, stanowi dowód stwierdzonych w dokumencie okoliczności. W sprawach o rozwód najczęściej będą występowały dokumenty prywatne w postaci listu, umowy zawartej w zwykłej formie pisemnej, zaświadczenia lekarskiego, prywatnej opinii biegłego sporządzonej na żądanie strony, wiadomości e-mail.

dokumenty urzędowe – są dowodem tego co zostało w nich stwierdzone, oczywiście jeżeli zostały sporządzone przez właściwy organ wraz z zachowaniem wszelkich wymogów koniecznych dla tego pisma. Dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone. Domniemania te mogą być w trakcie rozprawy skutecznie obalone. Jednak w praktyce przyjmuje się, że dokument urzędowy jest najbardziej wiarygodnym środkiem dowodowym w postępowaniu cywilnym mającym najczęściej rozstrzygające znaczenie. Należą do nich m. in. odpisu skróconego aktu małżeństwa, odpis skróconych aktów urodzenia małoletnich dzieci, odpis skróconego aktu zgonu.

wywiad środowiskowy – wywiad środowiskowy jest dowodem o charakterze zbliżonym częściowo do dowodu z opinii biegłego, ale zawiera też pewne cechy dowodu z oględzin. Jego przeprowadzenie nie jest obligatoryjne i zależy od konkretnej sprawy i ujawnionych okoliczności, które podlegają ustaleniu w toku postępowania. W praktyce sądowej sporządzany jest on w tych sprawach, w których strony nie mogą dojść do porozumienia co do sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi. Sąd może ograniczyć się jedynie do zapoznania się z treścią sporządzonego dokumentu, ale może również przesłuchać w charakterze świadka kuratora, który przeprowadził przedmiotowy wywiad. Celem wywiadu środowiskowego jest przede wszystkim ustalenie warunków, w których żyją i wychowują się dzieci stron. Inne sporne lub niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i stosunki między małżonkami mogą zostać zawarte w wywiadzie tylko wówczas, gdy pozostają w związku z sytuacją małoletnich dzieci stron. Wywiad nie powinien jednak dotyczyć kwestii związanych z winą rozkładu pożycia małżeńskiego, jeżeli nie ma to związku z warunkami, w których dzieci stron żyją i wychowują się.

opinie biegłych specjalistów – jego potrzeba przeprowadzenia wynika z faktu, że niejednokrotnie do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy o rozwód nie wystarczy sama znajomość przepisów prawa czy opis stanu faktycznego, ale niezbędna jest również specjalistyczna wiedza z innych dziedzin, np. medycyny, psychologii, seksuologii, rachunkowości. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 listopada 1999 r.  stanął na stanowisku, że dowód z opinii biegłego z uwagi na składnik w postaci wiadomości specjalnych jest dowodem tego rodzaju, że nie może być zastąpiony inną czynnością dowodową, np. przesłuchaniem świadka.

opinia Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego – jest rodzajem dowodu z opinii biegłych. Dowód ten realizuje cele o charakterze diagnostycznym i opiniodawczym. W praktyce, dowód z opinii RODK sąd dopuszcza w takich sprawach o rozwód, które można określić jako skomplikowane, problemowe i w których małżonkowie mają małoletnie dzieci. Dlatego też dowód ten bardzo często przeprowadzany jest z urzędu, a tylko w nielicznych sytuacjach na wniosek stron.

inne środki dowodowe – np.  dowód z filmu, fotokopii, fotografii, planów, rysunków oraz płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki. Przy tego typu dowodach pamiętać należy, iż nie mogą one stanowić dowodu, jeżeli zostały zabrane ich posiadaczowi wbrew jego woli w przypadku, gdy posiadacz tych dowodów byłby uprawniony do odmowy przedstawienia powyższych dowodów.

            Pamiętać należy, iż w polskim prawie nie ma przyjętej zasady hierarchii środków dowodowych. Przyjmuje się, że każdy dowód może służyć na równi z innymi do potwierdzenia prawdziwości twierdzeń stron. Przy sprawach rozwodowych z orzekaniem o winie trzeba mieć przede wszystkim na uwadze, aby powołany dowód na okoliczność wykazania winy nie obrócił się przeciwko stronie, która go powoływała lub nie pociągnął za sobą lawiny negatywnych konsekwencji, bowiem tego typu sprawom towarzyszą ogromne emocje i często to one biorą górę.

Jakie dowody mogą pomóc przed sądem udowodnić winę małżonka w postępowaniu rozwodowym?

Komentarz do “Jakie dowody mogą pomóc przed sądem udowodnić winę małżonka w postępowaniu rozwodowym?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *