Rozwód kościelny, a właściwie unieważnienie małżeństwa kościelnego, jest oczywiście czymś zupełnie odrębnym od rozwodu jaki jest znany prawu cywilnemu i o jaki małżonkowie mogą ubiegać się w sądzie, dlatego uzyskanie rozwodu w sądzie nie jest równoznaczne z tym, że strony przestały być małżeństwem również w świetle prawa kościelnego. Osoby, które zawarły małżeństwo konkordatowe, aby ponownie móc taki związek zawrzeć, muszą więc przejść dwie procedury rozwodowe, które rządzą się zupełnie innymi prawami, a ich skuteczność zależy od zupełnie odmiennych przesłanek.

Potocznie zwany rozwód kościelny w istocie jest unieważnieniem małżeństwa kościelnego, tak samo więc jak unieważnienie na gruncie prawa cywilnego, jego skuteczność uzależniona jest od zaistnienia okoliczności wskazanych w przepisach, których brak uniemożliwia unieważnienie małżeństwa. Unieważnienie małżeństwa kościelnego odbywa się w oparciu o regulacje zawarte w Kodeksie Prawa Kanonicznego Jana Pawła II, zgodnie z którymi małżeństwo jest nieważne jeśli:

  • osoby wstępujące w związek małżeński nie osiągnęły odpowiedniego wieku, tj. mężczyzna przed ukończeniem szesnastego roku życia, a kobieta przed ukończeniem czternastego roku życia;
  • małżonkowie nie są zdolni do dokonania stosunku małżeńskiego, a więc gdy któryś z małżonków cierpi na impotencję;
  • któryś z małżonków pozostaje w uprzednio zawartym związku małżeńskim;
  • jeden z małżonków nie został ochrzczony i nie otrzymał w związku z tym dyspensy;
  • zostało zawarte z osobą, która złożyła śluby kapłańskie lub wieczyste śluby czystości w instytucie zakonnym;
  • zostało zawarte z kobietą uprowadzoną lub przetrzymywaną z zamiarem zawarcia z nią małżeństwa;
  • w celu zawarcia tego małżeństwa doszło do zabójstwa współmałżonka jednego z obecnych małżonków;
  • zostało zawarte pomiędzy osobami blisko ze sobą spokrewnionymi lub spowinowaconymi w linii prostej;
  • zachodzi przeszkoda przyzwoitości publicznej;
  • zostało zawarte pomiędzy osobami, które łączy stosunek adopcji;
  • zostało zawarte przez osobę niepełnosprawną intelektualnie, która nie jest wstanie zrozumieć istoty małżeństwa oraz łączących się z nim obowiązków;
  • zaistniał błąd co do osoby;
  • zostało zawarte podstępem, dokonanym dla uzyskania zgody małżeńskiej;
  • jedna ze stron albo obydwie pozytywnym aktem woli wykluczyły samo małżeństwo lub jakiś istotny element małżeństwa, albo jakiś istotny przymiot, np. nierozerwalność lub zrodzenie i wychowanie potomstwa;
  • zostało zawarte pod warunkiem;
  • zostało zawarte pod przymusem lub pod wpływem ciężkiej bojaźni z zewnątrz;
  • nie została zachowana właściwa forma kanoniczna zawarcia małżeństwa, a więc np. gdy małżeństwo zostało zawarte bez świadków lub przez nieupoważnionego kapłana.

Unieważnienie małżeństwa na gruncie prawa kościelnego jest więc możliwe tylko wówczas, gdy zaistnieje któraś z wymienionych powyżej przesłanek.

Sprawami o unieważnienie małżeństwa kościelnego zajmuje się trybunał. Skargę powodową, czyli pozew/pismo o unieważnienie małżeństwa, należy więc złożyć do trybunału miejsca, w którym małżeństwo zostało zawarte, w którym strona pozwana ma stałe lub tymczasowe miejsce zamieszkania, w którym strona powodowa ma stałe zamieszkanie lub w którym trzeba będzie zbierać większość dowodów. Do wystąpienia ze skargą o unieważnienie małżeństwa uprawnieni są oczywiście sami małżonkowie, jak i rzecznik sprawiedliwości, jeśli informacja o nieważności danego małżeństwa stała się już powszechna.

Potrzebujesz kompleksowej obsługi sprawy rozwodowej? Adwokat Jacek Sosnowski posiada także  niezbędne uprawnienia do występowania przed sądem biskupim jako adwokat kościelny. 

dowiedz się więcej na naszym blogu www.kancelaria-prawa-kanonicznego.pl

Skarga, która wszczyna postępowanie powinna przede wszystkim określać do kogo jest wnoszona, jakie jest żądanie osoby, która ze skargą wystąpiła oraz kto ma je spełnić. Ponadto, wskazać należy na jakim uprawnieniu opiera się powód i w tym miejscu trzeba również przytoczyć przynajmniej ogólne fakty i dowody na poparcie wysuwanych roszczeń.

W tej części skargi należy więc opisać zwięźle przebieg małżeństwa, ze szczególnym uwzględnieniem kiedy między małżonkami zaczęło dochodzić do pierwszych nieporozumień, co stanowiło bezpośrednią przyczynę rozstania, a także jak w momencie składania skargi kształtuje się sytuacja życiowa stron.

W skardze można oczywiście wskazać świadków, którzy ze względu na posiadaną wiedzę na temat małżeństwa stron chcą zeznawać w sprawie oraz dołączyć do niej dokumenty, które potwierdzać będą przedstawione w skardze okoliczności. Skarga zawierać powinna także określenie miejsca zamieszkania, stałe lub tymczasowe, strony pozwanej, jak i zostać podpisana przez powoda lub jego pełnomocnika, ze wskazaniem dnia, miesiąca i roku, a także miejsca zamieszkania powoda lub jego pełnomocnika albo miejsca pobytu oznaczonego przez nich dla odbierania akt.

Po prawidłowym złożeniu skargi, następuje rozpoczęcie procesu sądowego o czym strony zostają powiadomione, w trakcie którego przeprowadzone zostanie postępowanie dowodowe. Po zebraniu wszystkich dowodów sędzia, pod sankcją nieważności, musi dekretem zezwolić stronom i ich adwokatom, aby w kancelarii trybunału przejrzeli akta, które nie są im jeszcze znane. Co więcej, również adwokatom, którzy o to proszą, można dać odpis akt. Następnie następuje zamknięcie postępowania dowodowego, możliwe więc będzie wyrokowanie w sprawie.

Wyrok orzekający za pierwszym razem nieważność małżeństwa, wraz z apelacjami, jeśli zostały złożone, jak i pozostałymi aktami sądowymi, przesyła się z urzędu do trybunału apelacyjnego, w ciągu dwudziestu dni od ogłoszenia wyroku. Jeżeli wyrok za nieważnością małżeństwa został wydany na pierwszym stopniu sądu, trybunał apelacyjny, po zapoznaniu się z uwagami obrońcy i stron, swoim dekretem albo bez zwłoki potwierdza, albo dopuszcza sprawę do zwyczajnego rozpatrzenia na nowym stopniu.

Gdy wyrok stwierdzający za pierwszym razem nieważność małżeństwa zostanie potwierdzony w trybunale apelacyjnym, osoby, których wyrok dotyczy, mogą zawrzeć nowe małżeństwo zaraz, gdy dekret lub drugi wyrok zostanie im podany do wiadomości, chyba że zostało to zabronione zakazem zamieszczonym w wyroku lub dekrecie albo przez ordynariusza miejsca. Unieważnienie małżeństwa kościelnego wymaga więc uzyskania dwóch zgodnych wyroków.

W momencie natomiast, gdy wyrok stanie się wykonalny, wikariusz sądowy powinien zawiadomić o nim ordynariusza miejsca, w którym małżeństwo zostało zawarte. Ordynariusz zaś ma się zatroszczyć, by w księgach małżeństw i ochrzczonych jak najszybciej dokonano adnotacji o orzeczonej nieważności małżeństwa i o ustalonych ewentualnie zakazach.

Jak uzyskać rozwód kościelny (unieważnienie małżeństwa)?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *