Jeżeli między małżonkami nie została zawarta umowa o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej, wówczas istnieje między nimi ustawowa wspólność majątkowa, oczywiście dopóki małżonkowie się nie rozwiodą lub nie zawrą takiej umowy w trakcie trwania małżeństwa.

W sytuacji, gdy między małżonkami toczy się już postępowanie rozwodowe, zwykle nie występują oni o wcześniejsze ustanowienie rozdzielności majątkowej, tylko czekają, aż sąd wyda wyrok rozwodowy, gdyż wtedy skutek w postaci ustanowienia rozdzielności też zachodzi.

Jak jednakże powszechnie wiadomo, proces rozwodowy może trwać długo, a czasem nawet bardzo długo, i może się wówczas zdarzyć, że pomimo iż małżeństwo istnieje tylko formalnie, a nie faktycznie, jeden z małżonków nadal dokonuje wydatków z majątku wspólnego małżonków, co więc może wówczas zrobić współmałżonek?

Zgodnie z dyspozycją zawartą w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód.

Ponadto, każdy z małżonków może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można jednak żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Inaczej niż w przypadku ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, zwrot nakładów i wydatków stanowi zasadę w rozliczeniach między małżonkami.

Realizacja roszczeń małżonków w tym zakresie nie została uwarunkowana dodatkowymi przesłankami. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny. Analizując powyższe uregulowanie nie ma więc wątpliwości co do tego, że małżonkowie powinni dokonać rozliczeń przy podziale majątku wspólnego, nawet jeśli małżonek dokonywał wydatków z majątku wspólnego w trakcie trwania postępowania rozwodowego, w praktyce jednakże problem z powołanym uregulowaniem polega na tym, że przepis stanowi, iż „każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty”, co więc w sytuacji, gdy małżonek majątek wspólny małżonków nie przeznaczył na wydatki związane z majątkiem osobistym, lecz np. na rzecz osoby trzeciej?

Przeczytaj także:

PODZIAŁ MAJĄTKU – Jakie dowody przedstawić, aby sąd podzielił majątek nierówno?

Wskazana kwestia wielokrotnie poruszana była w doktrynie i judykaturze ukształtowany jest więc pogląd, że w kontekście stosowania omawianego uregulowania w drodze analogii rozważyć należy dokonanie przez małżonka przysporzeń z majątku wspólnego do majątku spółki cywilnej, której jest członkiem wraz z osobami trzecimi. Prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom należą do majątku osobistego, w konsekwencji wskazanych wyżej rozporządzeń dochodzi do uszczerbku w majątku wspólnym.

Należy przychylić się do poglądu, zgodnie z którym rozwiązanie tej sytuacji może nastąpić w drodze wykorzystania instrumentu zwrotu wydatków i nakładów. Co prawda nakład lub wydatek ponoszony jest na rzecz majątku spółki, jednak zaliczenie praw wynikających ze wspólności łącznej do majątku osobistego małżonka uprawnia takie twierdzenie.

Nieco dalej w swych rozważaniach poszedł natomiast Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt: IV CSK 600/15, w którym stwierdził, iż „do stanu faktycznego polegającego na samowolnym dysponowaniu środkami wchodzącymi w skład majątku wspólnego przez jednego z małżonków powinno się stosować w pierwszej kolejności przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przyjmując za podstawę materialnoprawną rozliczeń z tego tytułu stosowany w drodze analogii art. 45 KRO. Roszczenie z tego tytułu należy traktować analogicznie jak roszczenie z tytułu zwrotu wydatków z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków. Małżonek, na którego majątek osobisty zostały poczynione nakłady powinien zostać zobowiązany do zapłaty na rzecz współmałżonka części tej wartości odpowiadającej udziałowi współmałżonka w majątku wspólnym”, jeśli więc małżonek bez wiedzy i zgody współmałżonka dokonuje wydatków z ich majątku wspólnego na własne potrzeby, wówczas musi liczyć się z tym, że wydatki te zostaną rozliczone przy podziale majątku wspólnego.

Co można zrobić, gdy podczas rozwodu małżonek dokonuje wydatków z majątku wspólnego?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *